De Vlaamse overheid en het Vlaams Parlement zijn sinds enkele jaren bezig met de voorbereidingen van de komende eeuwherdenking van de Eerste Wereldoorlog in 2014-2018. Uit de plannen blijkt dat beide zich volmondig achter de idee scharen dat de herdenking een vredesgedachte moet uitdragen. In een onderzoeksrapport dat in november 2011 gepubliceerd werd, gaat het Vlaams Vredesinstituut kritisch na hoe deze doelstelling gerealiseerd kan worden.

Met betrekking tot de eeuwherdenking van de Eerste Wereldoorlog adviseert het Vlaams Vredesinstituut:

1. Dat de Vlaamse overheid een coherente visie formuleert over hoe ze inhoud en vorm wil geven aan een vredesgezinde herdenking van de Eerste Wereldoorlog, waarbij als aandachtspunten worden vooropgesteld:

• Dat de vredesgedachte ontstaat van onderuit, door verhalen te vertellen over soldaten, burgers en kinderen die de impact van de oorlog in hun dagelijkse leven ervaren hebben, zonder dat daarbij het grotere historische kader en de structurele dynamieken die de oorlog mogelijk maakten aan de aandacht ontsnappen;
• Dat herdenkingsinitiatieven en -projecten het oorlogsverleden in al zijn complexiteit en met respect voor het historische kader benaderen, en het verleden niet instrumentaliseren als louter middel om hedendaagse doelstellingen te realiseren;
• Dat het herdenkingsproject niet alleen zelf een vredesgedachte uitdraagt, maar ook streeft naar een vredevolle herdenkingscultuur, wat concreet betekent dat de diversiteit aan herdenkingstradities en –praktijken erkend en gerespecteerd wordt.

2. Dat historici nauwer bij het herdenkingsproject betrokken worden, bijvoorbeeld door hen uit te nodigen voor een overkoepelend adviescomité dat het geheel van het project vanuit wetenschappelijk oogpunt begeleidt, alsook voor specifieke selectiejury's die ingericht worden om subsidies toe te kennen.

3. Dat, naast de inspanningen die al verricht werden op het gebied van buitenlands beleid en toerisme, de Vlaamse overheid zich meer dan nu het geval is inspant in andere beleidsdomeinen zoals onderwijs, cultuur, jeugd en media, zodat de beleidsdomeinoverstijgende ambitie van het project daadwerkelijk gerealiseerd wordt. Bovendien beveelt het Vredesinstituut aan om voortdurend aandacht te besteden aan de samenwerking met en ondersteuning van herdenkingsinitiatieven van de provincies en de gemeenten, het federale niveau en de andere gemeenschappen en gewesten.

Lees hier het volledige advies van het Vlaams Vredesinstituut.

Lees hier het verslag van de gedachtewisseling met de Commissie voor Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Decreetsevaluatie, Inburgering en Toerisme van het Vlaams Parlement over dit advies.

Lees hier meer over het onderzoek van het Vredesinstituut over het herinneren en herdenken van oorlog.